Dynia jak słońce

2017-10-09
       „... Idź do warzywnika i przynieś mi dynię. Kopciuszek podskoczyła szybko i przyniosła najpiękniejszą, jaką znalazła, zachodząc w głowę, jak to dynia na bal ją powiezie...”. Niemal wszyscy znamy ten cytat z XVII-wiecznej baśni o Kopciuszku spisanej przez Charlesa Perrault. Dynia wspomogła Kopciuszka, a publikacje naukowe mόwią, że może rόwnież działać na naszą korzyść.
    Dynia pochodzi z kontynentu pόłnocno-amerykańskiego i jest znana w Meksyku już od ponad 9000 lat...niewiarygodne! Z pewnością już dawno temu pomogła przetrwać rdzennym mieszkańcom Ameryki długie zimy.
   Należy do rodziny dyniowatch (Cucurbitaceae), więc spokrewniona jest z ogόrkiem oraz melonem. Znanych jest jej wiele odmian i można je generalnie podzielić na dwie grupy, dynie jadalne i dynie ozdobne. Z dyń jadalnych najbardziej znana jest dynia piżmowa, jej odmiana „butternut”, a także dynia prowansalska, czyli „muscat de provance”. Dynia „butternut” jest podłużna, ma blado-pomarańczową skόrkę oraz gładki, głęboko-pomarańczowy, słodko-orzechowy miąższ. Dynia prowansalska jest duża, spłaszczona i wyraźnie karbowana, w miarę dojrzewania zmienia kolor z zielonego na szaro-pomarańczowy, a wewnątrz skrywa intensywnie pomarańczowy i bardzo smaczny miąższ. Z dyń olbrzymich najbardziej popularna jest dynia „hokkaido”, ktόra ma ksztalt dużej czerwono-pomarańczowej „kropli łzy” z zawartym w niej ciemno-żόłtym, delikatnym miąższem o orzechowym posmaku. Z odmiany dyni zwyczajnej coraz bardziej znana jest dynia makaronowa „spaghetti” ze smacznym, jasno-żόłtym, włόknistym miąższem, ktόry może zastąpić makaron. A jak dynia może wspomόc nasze zdrowie?

Zdrowie

       Istotne jest to, że dynia ma niskotłuszczowe i wysokobiałkowe pestki, które zawierają kwas linolowy chroniący serce. Ponadto owoc dyni jest dobrym zrόdłem β-karotenu, z ktόrego organizm wytwarza witaminę A. Oprócz tego dynia ma raczej umiarkowaną zawartość weglowodanόw, witamin i minerałόw. Badania laboratoryjne wykazały, że dynia ma szereg właściwości korzystnych dla zdrowia, ale żeby je potwierdzic konieczne są badania kliniczne z udziałem osób. Wykazano, że dynia posiada związki, ktόre są w stanie obniżać poziom cukru we krwi lub ujawniają potencjał przeciwcukrzycowy. Ponadto związki, jak β-karoten, wykazują aktywność przeciwko wolnym rodnikom, ktόrych obecność może przyczynić się do powstania chorόb jak cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe i nowotworowe. Związki zawarte w dyni wykazały także działanie przeciwnowotworowe poprzez hamowanie namnażania się komόrek rakowych. Nasiona dyni posiadają właściwości przeciwgrzybiczne i przeciwzapalne. Dynia zawiera sporo potasu, więc chroni serce. Jednak nie jest zalecana osobom z chorobami nerek, właśnie ze względu na dużą zawartość potasu.

Kuchnia

       Dynia zyskała wielbicieli na całym świecie. Obecnie jest szczegόlnie rozpowszech-niona w kuchni amerykańskiej, gdzie jako słodka tarta dyniowa zwana „pumpkin pie” jest częścią tradycyjnego menu na Święto Dziękczynienia lub dodana do kawy z mlekiem w postaci syropu korzenno-dyniowego czyni ją „pumpkin spice latte”, ktόra rozgrzewa w chłodne zimowe dni.
      Wiadomo, że w sezonie dynie są najlepsze! Są one zwykle duże, mają twardą skόrkę i zwarty miąższ, dlatego krojąc ją należy zachować szczegόlną ostrożność. Dobra wiadomości jest taka, że surowej dyni nie trzeba obierać. Średnie kawałki dyni ugotowane w wodzie przez około 8 minut lub na parze przez około 20 minut, stają się miekkie i wtedy łatwiej jest odzielić skόrkę od miąższu.
       Dynia „butternut” i „hokkaido” świetnie nadają się do pieczenia, oczywiście razem ze skόrką. Kawałki dyni, bez pestek i włόkien, piecze się w temperaturze 200OC przez 30-45 minut, po czym skόrka łatwo odchodzi. Tak przygotowana dynia dodana do bulionu stanowi bazę do zupy dyniowej, serwowanej z dodatkiem mleka kokosowego albo śmietanki. Pieczona dynia może być wykorzystana do zrobienia puree dyniowego, ktόre razem z puree ziemniaczanym i odrobina masła podawane jest do dań głόwnych. Puree dyniowe nadaje się do tarty dyniowej, ciasta dyniowego lub farszu pierogowego, np. w połączeniu z serem białym z odrobiną ostrej papryki. Dynia marynowana w rozmarynie może być grillowana i podana na sałacie z vinaigrettem do grillowanej jagnięciny lub wołowiny.
Bardzo smaczna jest dynia faszerowna i pieczona w całości, szczegόlnie dynia „hokkaido”. Po wcześniejszym odcięciu jej gόrnej części (należy ją zachować) i oprόżnieniu z pestek i włόkien, łatwo ją wypełnić farszem np. z ryżu z suszonymi owocami, gałką muszkatołowa, cynamonem i kuminem. Piecze się ją w 180OC przykrytą „własnym kapeluszem” do momentu, aż dynia stanie się miękka, ale nadal bedzie jędrna i zachowana w całości. Może to zając około 45 minut.
       Przechowywanie dyni nie jest trudne, na szczescie! ..., bo kiedy się pojawi momentalnie jest jej bardzo dużo, a na raz niewiele da się jej zjeść. Cała dynia przechowuje się dobrze przez około 2-3 miesiące w pomieszczeniu przewiewnym, suchym, chłodnym i zaciemnionym. W lodόwce bez pestek zachowa świeżość przez tydzień. Surowej dyni się nie zamraża, ale za to można zamrozić ją w postaci puree. Konfitury z dyni pasteryzowane przechowują się przez 4 miesiące.
     Dynia świetnie komponuje się z daniami kuchni orientalnej jak tagine, tabbouleh czy hummus i jest także istotnym składnikiem kuchni meksykańskiej. Dzisiaj więc proponuje hummus z dynią do chipsόw kukurydzianych. Przepis podstawowy na hummus pochodzi ze zbioru przepisόw kuchni libańskiej Anissay Helou.

Dyniowy hummus

Składniki: 

200g suchej ciecierzycy 
1 łyżeczka sody spożywczej
lub 1 puszka (400g) ciecierzycy
200ml tahini
200g pieczonej dyni
2-3 ząbki czosnku
sok z 1-2 cytryn
oliwa
ostra papryka w proszku, sόl
natka pietruszki

Wykonanie:

       Namocz ciecierzyce przez noc w zimnej wodzie z dodatkiem 1 łyżeczki sody spożywczej (weź trzy objętości wody na jedną objetość ciecierzycy). Na drugi dzień odcedź ją i dokładnie wypłόcz. Zalej ją całkowicie zimną woda, zagotuj, po czym gotuj na średnim ogniu przez około 1,5 godziny, aż będzie bardzo miękka. Odzcedź (zachowaj trochę wody po gotowaniu), ostudź, odparuj i zmiksuj na gładkie puree. Jesli używasz ciecierzycy z puszki, odcedź ją, przepłucz i zmiksuj na puree. Dynie umyj, pokrόj na kawałki, piecz w piekarniku w temperaturze 200C przez 30 minut, na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Następnie ją ostudź, oddziel skόrkę, odparuj i zmiksuj na gładkie puree. Obierz czosnek i bardzo drobno posiekaj. Zmieszaj puree z ciecierzycy z puree z dyni. Wmieszaj przygotowane puree w pastę tahini. Dodaj sok z cytryn, czosnek i sόl do smaku. Jeśli hummus jest zbyt gęsty, dodaj wody z gotowanej ciecierzycy. Hummus ma mieć konsystencję miękkiego kremu, ale nie lejącą. Wyłόż hummus do miseczki, polej oliwą, posyp ostrą papryką i natką pietruszki. Serwuj z chipsami kukurydzianymi.



Agnieszka Chęcińska-Moser 

Jest doktorem nauk biomedycznych, biologiem molekularnym i szefem kuchni. Prace doktorska obroniła na Wolnym Uniwersytecie w Amsterdamie, następnie odbyła kilka staży podoktorskich z diagnostyki i leczenia nowotworów w USA, Hiszpanii i Belgii. Uzyskała dyplom mistrzowski w prestiżowej szkole sztuk kulinarnych Le Cordon Bleu w Paryżu. Specjalizuje sie w zakresie żywienia molekularnego w zdrowiu i w chorobie. Interesuje się psychologią, historią sztuki kulinarnej i śpiewem klasycznym. Mieszka w Paryżu.

Agnieszka Chęcińska-Moser© 2017 Wszystkie prawa zastrzeżone. Wszelkie informacje medyczne opublikowane powyżej maja charakter wyłącznie informacyjny i nie moga być interpretowane jako substytut świadomych i indywidualnych porad medycznych udzielanych przez wykwalifikowany personel medyczny.
Podziel się swoim komentarzem z innymi
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixelpixelpixel